TIÊU CHẢY CẤP

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới tiêu chảy là nguyên nhân gây bệnh và tử vong hàng đầu ở trẻ em. Một trẻ dưới 2 tuổi,  một năm có thể mắc 3 – 4 đợt tiêu chảy. Tiêu chảy là một trong những nguyên nhân chính gây bệnh suy dinh dưỡng làm ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của trẻ .

Tác nhân gây bệnh tiêu chảy gồm siêu vi trùng (virus), vi trùng, ký sinh trùng, trong đó tác nhân virus là thường gặp nhất. Tiêu chảy do vi trùng thường xảy ra cao nhất vào mùa mưa và nóng. Tiêu chảy do Rotavirus lại xảy ra cao nhất vào mùa khô lạnh. Rotavirus là tác nhân chính gây tiêu chảy nặng và đe dọa tính mạng của trẻ dưới 2 tuổi. Hiện nay đã có vaccin ngừa bệnh tiêu chảy do Rotavirus, đây là vaccin đường uống dễ dàng sử dụng cho trẻ từ 6 tuần tuổi.

Tiêu chảy cấp là tiêu phân lỏng hay tóe nước hay có máu trong phân > 2 lần trong 24 giờ và kéo dài < 14 ngày

Cách chăm sóc trẻ tiêu chảy cấp tại nhà quan trọng nhất là bù nước cho trẻ đúng cách.

Cách bù nước và điện giải (các bà mẹ hay gọi là nước biển khô): Tại các nhà thuốc phổ biến bán ORESOL, HYDRITE (gói bột, viên nén) để pha với nước uống .

-  Trẻ < 2 tuổi : uống  50 -100ml/ lần sau mỗi lần tiêu chảy

-  Trẻ 2 – 10 tuổi : uống 100 – 200 ml/ lần sau mỗi lần tiêu chảy

-  Trẻ > 10 tuổi:  uống theo nhu cầu

Các bà mẹ lưu ý hòa tan hết toàn bộ lượng thuốc trong một gói ORESOL, Hydrite với nước sôi để nguội theo hướng dẫn ghi trên gói thuốc. Tuyệt đối không chia nhỏ lượng  thuốc trong gói ORESOL, Hydrite để pha với  thể tích nước ít hơn vì sợ trẻ uống không hết thuốc. Việc pha thuốc không theo chỉ dẫn sẽ làm cho trẻ bị bệnh nặng hơn.

Cho trẻ uống nước nhiều hơn bình thường: nước chín, nước trái cây (nước dừa), nước cháo muối, nước biển khô (ORESOL, HYDRITE). Tránh không cho trẻ uống nước đường, nước ngọt công nghiệp.

Không cho trẻ uống bất cứ thuốc gì để cầm tiêu chảy (vì thuốc cầm tiêu chảy sẽ giữ lại độc tố làm cho trẻ bệnh nặng hơn). Thuốc sử dụng cho trẻ cần theo hướng dẫn của bác sĩ.  Kháng sinh chỉ sử dụng khi tiêu chảy do nhiễm vi trùng và theo chỉ định của bác sĩ.

Cách cho trẻ ăn: Tiếp tục cho trẻ ăn uống không kiêng cữ gì nhưng có thể chia làm nhiều bữa nhỏ để trẻ dễ tiêu hóa.

Khuyến khích trẻ ăn ít nhất 6 lần / ngày và tiếp tục như vậy đến 2 tuần sau khi đã ngừng tiêu chảy

Các dấu hiệu cần đưa trẻ đến khám ngay:

- Trẻ bị sốt cao

- Trẻ ăn, bú kém

- Trẻ ói nhiều lần

- Trẻ khát nhiều

- Bứt rứt vật vã hoặc yếu đi

- Tiêu phân có máu

- Tốc độ tiêu chảy nhanh, nhiều lần không bù qua đường uống kịp ( > 8 lần/ 6 giờ)

Các biện pháp phòng ngừa bệnh tiêu chảy:

Sử dụng nguồn nước sạch.

Rửa tay trước khi ăn, chế biến thức ăn và sau khi đi tiêu

Sử dụng cầu tiêu và xử lý phân trẻ nhỏ an toàn.

Nuôi  trẻ bằng sữa mẹ cho trẻ đến 18 – 24 tháng

Ăn dặm bắt đầu từ 6 tháng tuổi, đủ 4 nhóm thức ăn (tinh bột, rau củ,  đạm, dầu)

Chủng ngừa cho trẻ theo lịch, uống vaccin ngừa tiêu chảy do Rotavirus cho trẻ từ 6 tuần tuổi.

Người soạn : BSCK1 . Phạm Thị Ngọc Hà

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

  1. BÀI GIẢNG NHI KHOA . NHÀ XUẤT BẢN  Y HỌC. TIÊU CHẢY CẤP, TRANG 191 – 210. TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP HỒ CHÍ MINH (2007)
  2. PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ NHI KHOA 2013. NHÀ XUẤT BẢN Y HỌC. TIÊU CHẢY CẤP, TRANG 788 – 792. BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG 1 ( 2013)
  3. CẨM NANG CHĂM SÓC TRẺ. NHÀ XUẤT BẢN Y HỌC. CHĂM SÓC TRẺ TIÊU CHẢY CẤP  TẠI NHÀ, TRANG 362. BÊNH VIÊN NHI ĐỒNG 1 ( 2010)